Lịch Vạn Niên › Ngày lễ

Tết Trùng cửu

• ngày 9 tháng 9 âm lịch
• Việt Nam

Tết Trùng cửu, còn gọi là Tết Trùng dương, diễn ra vào mùng 9 tháng 9 âm lịch. Đây là một ngày lễ cổ có nguồn gốc từ văn hóa Trung Hoa, gắn với tục lên cao, ngắm hoa cúc và chúc thọ người già. Vì tính theo âm lịch, ngày này mỗi năm rơi vào một ngày khác nhau trên dương lịch, thường trong tháng 10.

Các năm tới

Nguồn gốc

Trong quan niệm cổ, số 9 là số dương lớn nhất trong các số đơn. Ngày mùng 9 tháng 9 có hai số 9 lặp lại, nên được gọi là “Trùng cửu” (hai lần chín) hay “Trùng dương” (hai lần dương).

Có nhiều điển tích về ngày Tết này. Truyền thuyết được kể phổ biến nhất liên quan đến Hoàn Cảnh, người theo học đạo với Phí Trường Phòng. Thầy báo trước rằng ngày mùng 9 tháng 9 nhà Hoàn Cảnh sẽ gặp tai họa, dặn cả nhà khâu túi vải đỏ đựng thù du đeo trên tay, lên núi cao và uống rượu hoa cúc. Hoàn Cảnh làm theo; đến tối trở về thì thấy gia súc trong nhà chết hết, còn người thì bình an. Từ đó hình thành tục “đăng cao” – lên cao tránh dữ – vào ngày Trùng cửu.

Về sau, tính chất của ngày lễ dần thay đổi. Từ thời Đường, Trùng cửu trở thành dịp các văn nhân, thi sĩ rủ nhau lên núi, uống rượu, ngắm cúc và làm thơ.

Ý nghĩa

Trong tiếng Hán, “cửu cửu” (chín chín) đồng âm với chữ “cửu” mang nghĩa lâu dài, nên ngày này còn gắn với mong ước sống lâu, khỏe mạnh. Vì vậy, Trùng cửu cũng được xem là “Tết người cao tuổi”, dịp con cháu bày tỏ lòng kính trọng, chúc thọ ông bà, cha mẹ. Đây cũng là thời điểm cuối thu, khi hoa cúc nở rộ và trời đất bắt đầu chuyển sang đông.

Phong tục thường thấy

• Lên cao (đăng cao): leo núi, lên đồi ngắm cảnh. Ở nơi không có núi, người ta ăn bánh Trùng cửu vì chữ “cao” (bánh) đồng âm với chữ “cao” trong “lên cao”.
• Ngắm cúc, uống rượu hoa cúc: hoa cúc được coi là loài hoa của mùa thu và của sự trường thọ.
• Cài, đeo thù du: loại cây có mùi thơm, theo quan niệm xưa giúp xua đuổi điều xấu.
• Kính lão: thăm hỏi, chúc thọ người cao tuổi trong gia đình và cộng đồng.

Nhật Bản có lễ hội hoa cúc Chōyō vào ngày 9 tháng 9 dương lịch, còn Hàn Quốc có Jungyangjeol với các hoạt động ngoài trời và ngắm cúc.

Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, Tết Trùng cửu không phổ biến bằng các Tết khác như Nguyên Đán, Đoan ngọ hay Trung thu. Ngày này được biết đến nhiều qua thơ văn cổ và vẫn được một số gia đình, nhất là trong cộng đồng người Hoa, lưu giữ. Dù vậy, tinh thần của Trùng cửu – kính trọng người già và mong cầu sức khỏe – vẫn rất gần gũi với truyền thống “kính lão đắc thọ” của người Việt.

Gợi ý cho ngày này: hãy dành thời gian thăm ông bà, cha mẹ, cùng đi dạo ngắm cảnh hoặc mua tặng một bình hoa cúc. Lời chúc ngắn: “Chúc ông bà, cha mẹ luôn mạnh khỏe, sống lâu bên con cháu.”

Tìm hiểu thêm: Tết Trùng cửu trên Wikipedia