Lịch Vạn Niên › Ngày lễ

Tết Nguyên Đán

• ngày 1 tháng 1 âm lịch
• Việt Nam
• Ngày nghỉ lễ

Tết Nguyên Đán, hay gọi gọn là Tết, là dịp đón năm mới theo âm lịch và là ngày lễ lớn nhất trong năm của người Việt. Đây là lúc mọi người trở về sum họp gia đình, tưởng nhớ tổ tiên và gửi nhau những lời chúc tốt lành.

Các năm tới

Tết Nguyên Đán là gì?

Tết Nguyên Đán còn được gọi bằng nhiều tên thân quen như Tết Ta, Tết Âm lịch, Tết Cổ truyền. Chữ “Nguyên” nghĩa là khởi đầu, còn “Đán” là buổi sáng sớm; ghép lại, “Nguyên Đán” chỉ buổi sáng đầu tiên của năm mới. Ngày chính của Tết là mùng 1 tháng Giêng âm lịch.

Vì tính theo âm lịch nên trên lịch dương, ngày Tết thay đổi mỗi năm và luôn đến muộn hơn Tết Dương lịch. Mùng 1 Tết thường rơi vào khoảng từ cuối tháng 1 đến khoảng ngày 20 tháng 2 dương lịch. Ngoài Việt Nam, nhiều nơi trong vùng văn hóa Á Đông như Trung Quốc, Hàn Quốc, Mông Cổ cũng đón năm mới âm lịch, mỗi nơi có tên gọi và phong tục riêng.

Ý nghĩa của Tết

Tết gắn với nhịp sống nông nghiệp lúa nước: sau một năm làm lụng, người ta nghỉ ngơi, tạ ơn trời đất và cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa. Theo thời gian, Tết trở thành dịp để gia đình đoàn tụ. Dù ở xa đến đâu, nhiều người vẫn cố gắng về quê ăn Tết cùng ông bà, cha mẹ.

Tết cũng là lúc “tống cựu nghênh tân” – khép lại những điều chưa vui của năm cũ và bắt đầu năm mới với tâm thế mới. Việc thờ cúng, mời tổ tiên về ăn Tết cùng con cháu thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn của người Việt.

Những mốc chuẩn bị trước Tết

• Dọn dẹp, sắm sửa: khoảng nửa tháng trước Tết, các gia đình quét dọn, trang trí nhà cửa, lau dọn bàn thờ, mua hoa và sắm đồ ăn.
• Ông Công ông Táo (23 tháng Chạp): lễ tiễn Táo quân về trời, được xem là mốc bắt đầu không khí Tết.
• Tất niên: bữa cơm cuối năm vào ngày 30 tháng Chạp (hoặc 29 nếu tháng thiếu), cả nhà quây quần bên nhau.
• Giao thừa: thời khắc chuyển giao năm cũ sang năm mới. Nhiều gia đình làm lễ cúng ngoài trời và cúng gia tiên trong nhà; nhiều địa phương bắn pháo hoa.

Phong tục trong những ngày Tết

Xông đất: người đầu tiên bước vào nhà sau giao thừa được tin là ảnh hưởng đến may mắn cả năm, nên nhiều gia đình nhờ người vui vẻ, hợp tuổi đến xông nhà.

Chúc Tết và mừng tuổi: con cháu chúc thọ ông bà, cha mẹ; người lớn lì xì cho trẻ nhỏ bằng phong bao đỏ kèm lời chúc hay ăn chóng lớn. Dân gian có câu “Mùng một Tết cha, mùng hai Tết mẹ, mùng ba Tết thầy”.

Xuất hành, hái lộc, đi lễ: đầu năm nhiều người chọn ngày giờ tốt để ra khỏi nhà lần đầu, đi chùa, đi đền cầu bình an.

Mâm cỗ và món ăn Tết: bánh chưng ở miền Bắc, bánh tét ở miền Trung và miền Nam, cùng giò lụa, dưa hành, thịt đông, mứt, hạt dưa… Mâm ngũ quả trên bàn thờ thay đổi tùy vùng. Hoa đào, cây quất phổ biến ở miền Bắc, còn hoa mai được ưa chuộng ở phía Nam.

Hóa vàng và khai hạ: khoảng mùng 3 đến mùng 5 tùy gia đình, nhiều nhà làm lễ hóa vàng tiễn tổ tiên. Theo tục xưa, mùng 7 là ngày hạ cây nêu, khép lại dịp Tết để bắt đầu công việc năm mới.

Gợi ý cho dịp Tết

• Lên kế hoạch sớm cho việc về quê, mua sắm và dọn dẹp để tránh cảnh vội vàng sát Tết.
• Dành thời gian thăm hỏi ông bà, họ hàng, hàng xóm – đó là phần ấm áp nhất của Tết.
• Một vài lời chúc quen thuộc: “An khang thịnh vượng”, “Vạn sự như ý”, “Sức khỏe dồi dào, gia đình hạnh phúc”.
• Giữ gìn sức khỏe, ăn uống điều độ và tuyệt đối không lái xe sau khi uống rượu bia.

Tìm hiểu thêm: Tết Nguyên Đán trên Wikipedia