Lịch Vạn Niên › Ngày lễ

Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên tiêu)

• ngày 15 tháng 1 âm lịch
• Việt Nam

Rằm tháng Giêng, còn gọi là Tết Nguyên tiêu hay Tết Thượng nguyên, là ngày 15 tháng 1 âm lịch – đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới. Vì tính theo âm lịch, ngày này thay đổi trên dương lịch mỗi năm, thường rơi vào khoảng tháng 2 hoặc đầu tháng 3.

Các năm tới

Nguồn gốc

Tết Nguyên tiêu là ngày lễ truyền thống ở Việt Nam và nhiều nước châu Á chịu ảnh hưởng văn hóa Hán. Chữ “nguyên” nghĩa là đầu tiên, “tiêu” là đêm – Nguyên tiêu là đêm rằm đầu tiên của năm. Theo thuyết “tam nguyên” của Đạo giáo, một năm có ba ngày rằm quan trọng: Thượng nguyên (rằm tháng Giêng), Trung nguyên (rằm tháng Bảy) và Hạ nguyên (rằm tháng Mười). Rằm tháng Giêng gắn với Thiên Quan – vị thần được tin là ban phúc cho con người.

Ở Trung Quốc, đây còn là “lễ hội đèn hoa” với tục treo và thả đèn lồng, đố chữ trên đèn, ăn bánh trôi. Hàn Quốc và Nhật Bản cũng có những lễ hội riêng vào dịp rằm tháng Giêng.

Ý nghĩa

Với người Việt, rằm tháng Giêng là ngày rằm quan trọng bậc nhất trong năm. Dân gian có câu “Lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng”, cho thấy vị trí đặc biệt của ngày này trong đời sống tâm linh. Đây là dịp để cầu mong một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa, gia đình khỏe mạnh và công việc thuận lợi. Sau rằm tháng Giêng, không khí Tết cũng dần khép lại, mọi người bắt tay vào nhịp làm ăn của năm mới.

Phong tục thường thấy

• Cúng rằm tại gia: các gia đình sắm lễ cúng gia tiên và thần linh, có thể là mâm cỗ mặn hoặc cỗ chay tùy phong tục từng nhà, kèm hương, hoa, quả.
• Đi chùa lễ Phật: nhiều người lên chùa thắp hương, nghe tụng kinh, cầu an cho gia đình. Các chùa thường tụng kinh cầu quốc thái dân an.
• Ăn chay, làm việc thiện: không ít gia đình chọn ăn chay trong ngày rằm và đóng góp từ thiện.
• Cúng sao giải hạn: một số người có tục dâng sao đầu năm vào dịp này theo tín ngưỡng dân gian.

Lễ hội đêm rằm

Nhiều địa phương tổ chức hoạt động văn hóa vào đêm Nguyên tiêu. Ngày Thơ Việt Nam được tổ chức vào dịp rằm tháng Giêng, với các chương trình ngâm thơ, giao lưu thơ ca ở Hà Nội và nhiều tỉnh thành. Ở những nơi đông cộng đồng người Hoa như khu Chợ Lớn (Thành phố Hồ Chí Minh) hay Hội An, đêm rằm tháng Giêng thường rực rỡ đèn lồng, múa lân sư rồng, diễu hành, thả hoa đăng và nhiều trò chơi dân gian. Dân gian miền Nam còn truyền nhau câu “Giao thừa ra Quận Nhất, Nguyên tiêu về Quận Năm”.

Gợi ý cho ngày này

Nếu đi chùa dịp rằm, nên đi sớm và tránh giờ cao điểm, ăn mặc kín đáo, giữ trật tự và hạn chế đốt nhiều vàng mã. Lễ vật ở nhà không cần cầu kỳ; điều quan trọng là lòng thành và không khí sum vầy của gia đình. Đây cũng là dịp tốt để cả nhà cùng nhau ngắm trăng tròn đầu năm.

Lời chúc ngắn: “Chúc gia đình bạn đón rằm tháng Giêng an lành, cả năm bình an như ý.”

Tìm hiểu thêm: Rằm tháng Giêng (Tết Nguyên tiêu) trên Wikipedia