Lịch Vạn Niên › Ngày lễ

Tết Đoan ngọ

• ngày 5 tháng 5 âm lịch
• Việt Nam

Tết Đoan Ngọ rơi vào mùng 5 tháng 5 âm lịch, người Việt quen gọi là “Tết giết sâu bọ”. Vào buổi sáng ngày này, nhiều gia đình ăn rượu nếp, hoa quả đầu mùa và làm lễ cúng gia tiên.

Các năm tới

Tết Đoan Ngọ là gì?

Đoan Ngọ là một ngày tết truyền thống của nhiều nước Á Đông như Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản. Chữ “Đoan” nghĩa là mở đầu, “Ngọ” là giờ Ngọ – khoảng từ 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều. Tết còn có tên là Đoan Dương, gắn với quan niệm đây là thời điểm dương khí trong năm lên cao.

Ngày lễ diễn ra vào mùng 5 tháng 5 âm lịch. Vì theo âm lịch nên trên lịch dương, Tết Đoan Ngọ thay đổi mỗi năm, thường rơi vào khoảng cuối tháng 5 đến tháng 6.

Nguồn gốc

Ở Trung Quốc, Tết Đoan Ngọ thường được gắn với câu chuyện về Khuất Nguyên, vị quan trung thành của nước Sở thời Chiến Quốc. Tương truyền ông can ngăn vua không được, bị đày đi xa rồi gieo mình xuống sông Mịch La. Người dân thương tiếc, chèo thuyền ra tìm và thả bánh xuống sông, từ đó có tục đua thuyền rồng và ăn bánh gói lá. Tuy vậy, mối liên hệ giữa Khuất Nguyên và ngày lễ chủ yếu dựa vào truyền thuyết dân gian.

Ở Việt Nam, ít người gắn ngày này với Khuất Nguyên. Người Việt coi đây là Tết giết sâu bọ: thời điểm giữa năm, giao mùa, thời tiết nóng ẩm, sâu bệnh hại mùa màng và dịch bệnh dễ phát sinh, nên người ta làm lễ để mong trừ được sâu bọ, giữ gìn sức khỏe.

Phong tục thường thấy ở Việt Nam

• “Giết sâu bọ” buổi sáng: sáng sớm, trước khi ăn uống gì khác, cả nhà ăn rượu nếp và hoa quả đầu mùa như mận, vải, dưa hấu… với mong muốn diệt trừ “sâu bọ” trong người. Nhiều nơi còn ăn chè, trứng luộc; ở miền Trung và miền Nam, bánh ú tro (bánh tro) là món quen thuộc.
• Cúng gia tiên: các gia đình chuẩn bị mâm cúng tổ tiên, tùy nơi có thể chay hoặc mặn.
• Hái lá mùng 5: vào giờ Ngọ, nhiều người đi hái các loại lá như ngải cứu, tía tô, kinh giới, lá bưởi… đem phơi khô để dành nấu nước uống hoặc xông, vì tin rằng lá hái giờ này tốt hơn.
• Tục cho trẻ nhỏ: xưa kia trẻ em được đeo chỉ ngũ sắc, đeo bùa túi, nhuộm móng tay móng chân bằng lá móng để mong khỏe mạnh, tránh bệnh tật.
• Biếu quà: theo nếp xưa, con rể biếu quà bố mẹ vợ, học trò tết thầy, người bệnh đã khỏi đến cảm ơn thầy thuốc.

Ở các nước khác

Người Trung Quốc tổ chức đua thuyền rồng, ăn bánh ú và đeo túi thơm. Ở Hàn Quốc, ngày này được gọi là Dano. Tại Nhật Bản, sau khi chuyển sang dương lịch, ngày lễ được dời sang 5 tháng 5 dương lịch và trở thành Ngày Thiếu nhi, với hình ảnh cờ cá chép tung bay.

Gợi ý cho ngày này

• Chuẩn bị một đĩa hoa quả theo mùa và chút rượu nếp cho cả nhà cùng ăn buổi sáng; với trẻ nhỏ, có thể thay bằng chè hoặc hoa quả.
• Chọn hoa quả có nguồn gốc rõ ràng, rửa sạch; không nên ăn quá nhiều rượu nếp khi bụng đói.
• Kể cho con cháu nghe ý nghĩa “giết sâu bọ” để giữ gìn nếp nhà.

Tìm hiểu thêm: Tết Đoan ngọ trên Wikipedia