Lịch Vạn Niên › Ngày lễ

Tết Cơm mới (Trùng thập)

• ngày 10 tháng 10 âm lịch
• Việt Nam

Tết Cơm mới là dịp nhà nông mừng vụ lúa mùa đã gặt xong, dâng bát cơm gạo mới lên tổ tiên và tạ ơn đất trời, thường diễn ra vào tháng Mười âm lịch.

Các năm tới

Tết Cơm mới là gì?

Với cư dân trồng lúa nước, gặt xong vụ mùa là niềm vui lớn trong năm. Tết Cơm mới, hay lễ mừng lúa mới, ra đời từ niềm vui ấy: người ta lấy những hạt gạo đầu tiên của vụ mới nấu cơm, làm bánh để dâng cúng tổ tiên và các vị thần đã phù hộ cho mùa màng thuận lợi, rồi cả nhà quây quần thưởng thức.

Dịp này có nhiều tên gọi: Tết Song thập hay Tết Trùng thập (vì rơi vào mùng 10 tháng 10), Tết Thường tân (nếm của mới), hay Tết Hạ nguyên. Ngày cụ thể không hoàn toàn thống nhất giữa các vùng: nhiều nơi làm vào mùng 10 tháng 10 âm lịch, có nơi lại làm vào ngày rằm tháng Mười, tức ngày Hạ nguyên theo truyền thống phương Đông. Ứng dụng Lịch Vạn Niên ghi nhận dịp này vào mùng 10 tháng 10 âm lịch; trên lịch dương, ngày này thay đổi theo từng năm, thường rơi vào khoảng tháng 11.

Nguồn gốc

Tết Song thập có xuất xứ từ Trung Quốc, nơi ngày 10 tháng 10 âm lịch cũng là dịp mừng mùa gặt. Dân gian ở đó còn coi đây là "tết của thầy thuốc", vì cho rằng vào thời điểm này cây thuốc tốt nhất. Khi du nhập vào Việt Nam, ngày tết hòa vào nếp sống của làng quê trồng lúa và mang ý nghĩa chủ yếu là mừng vụ mùa, tưởng nhớ tổ tiên.

Lễ mừng lúa mới không chỉ có ở người Kinh. Với nhiều dân tộc thiểu số, đây là một trong những lễ hội quan trọng nhất trong năm, có nơi coi trọng như Tết Nguyên đán. Mỗi dân tộc có cách tổ chức riêng, nhưng thường đều có lễ cúng tạ thần linh và bữa ăn cơm mới chung của gia đình, dòng họ hay cả làng. Ngày tổ chức của các dân tộc thường tùy theo thời điểm kết thúc vụ mùa ở từng nơi.

Phong tục thường thấy

• Nấu cơm bằng gạo mới, làm bánh nếp, nấu chè để cúng gia tiên, sau đó đem biếu họ hàng, người thân thuộc.
• Ở một số vùng nông thôn miền Bắc, người ta biếu nhau gạo đầu mùa, chim ngói và hồng chín, những sản vật đặc trưng của tiết tháng Mười.
• Cả nhà quây quần ăn bữa cơm mới, kể chuyện mùa màng, cảm ơn công sức của những người đã làm ra hạt gạo.

Ngày nay, khi nhiều gia đình không còn trực tiếp làm ruộng, Tết Cơm mới ít được tổ chức rầm rộ như xưa, nhưng ở nhiều làng quê, nếp xưa vẫn được giữ gìn.

Gợi ý cho ngày này

Nếu ở thành phố, bạn vẫn có thể giữ tinh thần của ngày tết bằng cách mua chút gạo mới hoặc cốm, nấu một nồi cơm thơm và cùng gia đình ăn bữa tối ấm cúng. Đây cũng là dịp kể cho con trẻ nghe về công việc nhà nông, để các em hiểu và trân trọng hạt gạo hằng ngày. Một nén hương trên bàn thờ tổ tiên kèm bát cơm mới là cách nhớ nguồn giản dị mà ý nghĩa.

Tìm hiểu thêm: Tết Cơm mới (Trùng thập) trên Wikipedia