Lịch Vạn Niên › Ngày lễ

Cá tháng Tư

• ngày 1/4 dương lịch hằng năm
• Ngày quốc tế

Ngày 1 tháng 4 hằng năm, ở nhiều nơi trên thế giới, người ta đùa vui với nhau bằng những trò chơi khăm và tin “giả” vô hại. Ở Việt Nam, ngày này quen gọi là Cá tháng Tư.

Các năm tới

Cá tháng Tư là gì?

Ngày 1/4, hay còn gọi là Ngày Nói dối, Ngày Chơi khăm (tiếng Anh: April Fools’ Day), là dịp mọi người bày ra những trò đùa nhẹ nhàng, khiến người khác tin vào một điều không có thật rồi cùng nhau bật cười khi “lật tẩy”. Đây không phải ngày lễ chính thức ở bất kỳ đâu, nhưng là phong tục phổ biến ở châu Âu, Bắc Mỹ và ngày càng lan rộng.

Tên gọi “Cá tháng Tư” xuất phát từ tiếng Pháp Poisson d’avril. Ở Pháp, Ý, Bỉ và một số vùng nói tiếng Pháp, trẻ em có trò lén dán một con cá bằng giấy lên lưng người khác mà không để họ phát hiện.

Nguồn gốc

Đến nay, nguồn gốc của ngày Cá tháng Tư vẫn chưa được xác định chắc chắn. Có một số giả thuyết thường được nhắc đến:

• Thay đổi ngày đầu năm: thời Trung cổ, ở nhiều nơi tại châu Âu, năm mới được tính từ cuối tháng 3 và có nơi kéo dài lễ hội đến 1/4. Khi nước Pháp chuyển ngày đầu năm sang 1/1 vào thế kỷ XVI, những ai vẫn đón năm mới theo lệ cũ bị trêu chọc. Tuy nhiên, giả thuyết này chưa có tài liệu đáng tin cậy chứng minh.
• Lễ hội vui chơi cổ xưa: một số người liên hệ với các lễ hội đùa vui thời La Mã hay thời Trung cổ ở châu Âu.

Điều có thể khẳng định là từ thế kỷ XVI, đã có tài liệu ở Pháp và vùng Flanders (nay thuộc Bỉ) nhắc đến những trò đùa ngày 1/4, và đến cuối thế kỷ XVII, phong tục này cũng được ghi nhận ở Anh.

Phong tục ở các nước

Ở nhiều nước, các trò đùa được bày ra suốt cả ngày; còn tại Anh, Úc, New Zealand, Canada, theo lệ cũ, trò đùa nên kết thúc trước buổi trưa. Báo chí, đài truyền hình và gần đây là các công ty công nghệ đôi khi cũng tham gia bằng những “tin giật gân” hài hước rồi đính chính sau đó.

Ở Việt Nam

Ở Việt Nam, Cá tháng Tư phổ biến chủ yếu trong giới trẻ, học sinh, sinh viên và trên mạng xã hội. Những trò đùa quen thuộc là báo tin vui “giả”, đổi đồ vật của bạn, hay bày ra một tình huống bất ngờ rồi hô “Cá tháng Tư!” để kết thúc.

Gợi ý để đùa vui đúng cách

• Chỉ đùa với người thân quen, hiểu tính nhau; trò đùa nên khiến cả hai cùng cười.
• Không đùa về tai nạn, bệnh tật, cái chết, chuyện tiền bạc hay những chuyện có thể khiến người khác hoảng sợ.
• Không tung tin giả lên mạng xã hội về sự kiện, cơ quan hay người khác – điều đó có thể gây hoang mang và vi phạm pháp luật.
• Đừng quên “lật tẩy” sớm và xin lỗi nếu trò đùa làm ai đó không vui.
• Ngày 1/4 cũng là dịp tự nhắc mình kiểm chứng thông tin trước khi tin và chia sẻ.

Tìm hiểu thêm: Cá tháng Tư trên Wikipedia